Nội dung chính
Trong thời điểm học sinh lớp 12 bước vào giai đoạn cao điểm lựa chọn ngành học, chọn trường, việc định hướng nghề nghiệp cho con trở thành mối quan tâm lớn của nhiều phụ huynh.
Theo chia sẻ của ThS. Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, sau hơn 15 năm tư vấn hướng nghiệp, ông đã nhận diện được một số sai lầm phổ biến mà phụ huynh thường mắc phải khi đưa ra quyết định cho con.
Sai lầm 1: Định hướng dựa trên “ngành an toàn” hoặc xu hướng thị trường
Phụ huynh thường chọn những ngành được cho là “dễ xin việc”, “có tốc độ tăng trưởng cao” mà không xem xét đến đặc thù công việc, năng lực và sở thích thực sự của học sinh. Khi học sinh không cảm thấy hứng thú, họ nhanh chóng rơi vào trạng thái chán nản, mất động lực và thậm chí bỏ học.
Sai lầm 2: Dựa vào điểm chuẩn để thay đổi ngành học
Nhiều gia đình chỉ quan tâm đến mức điểm chuẩn. Khi con không đạt điểm chuẩn mong muốn, họ vội vàng chuyển sang ngành có điểm thấp hơn, dù ngành đó không phù hợp với định hướng ban đầu. ThS. Lê Trung Kiên khuyên: nên giữ nguyên ngành phù hợp và tìm cơ sở đào tạo có mức điểm chuẩn phù hợp hơn, thay vì thay đổi ngành một cách vội vàng.
Sai lầm 3: Đánh giá ngành học dựa trên thu nhập trung bình hoặc danh tiếng
Thu nhập cao chỉ bền vững khi người học có đủ năng lực, kỹ năng và kiên trì. Danh tiếng của trường hay bằng cấp không đồng nghĩa với khả năng làm việc hiệu quả hay cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Sai lầm 4: Để con tự quyết định mà không có sự hỗ trợ
Việc để con tự chọn ngành dựa trên bạn bè, trào lưu hoặc ngẫu nhiên mà không có sự trao đổi, định hướng từ phụ huynh tiềm ẩn rủi ro lớn. Nhiều học sinh cuối cùng chọn ngành không phù hợp, dẫn đến thất vọng và thay đổi nghề nghiệp sau này.
Giải pháp: Đồng hành và phân tích toàn diện
ThS. Lê Trung Kiên nhấn mạnh rằng công việc là một trong những trụ cột quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Phụ huynh nên:
- Khám phá năng lực, sở trường và điểm yếu của con qua các bài test năng lực và các hoạt động thực tiễn.
- So sánh nhu cầu thực tế của thị trường lao động (theo báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội 2023) với các ngành học.
- Chọn cơ sở đào tạo có chương trình học thực tế, liên kết doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội thực tập.
- Đặt mục tiêu dài hạn: không chỉ xét đến mức lương ban đầu mà còn cân nhắc tiềm năng phát triển, khả năng học hỏi suốt đời.
Quá trình định hướng nên là một hành trình đồng hành, không phải áp đặt hay buông thả. Khi phụ huynh và con cùng thảo luận, phân tích, quyết định sẽ dựa trên dữ liệu thực tế và niềm đam mê, tăng khả năng thành công lâu dài.
Kết luận
Tránh những sai lầm trên sẽ giúp con bạn tìm được con đường học tập và nghề nghiệp phù hợp, bền vững. Hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe, khám phá và cùng con xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân ngay hôm nay.
Bạn đã gặp phải những khó khăn nào khi định hướng nghề cho con? Hãy chia sẻ trong phần bình luận và đừng quên theo dõi chúng tôi để nhận thêm nhiều lời khuyên hữu ích.
