Nội dung chính
Quốc hội đang xem xét việc áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% khi thu hồi đất cho các dự án trọng điểm quốc gia, một đề xuất gây nhiều tranh luận trong giới luật và đại biểu.
Bối cảnh thảo luận tại Quốc hội
Vào chiều 1/12, Quốc hội đã tổ chức phiên họp để xem xét dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai 2024. Một trong những nội dung nóng hổi là quy định thu hồi đất khi nhà đầu tư đạt được độ đồng thuận trên 75% diện tích và hơn 75% người sở hữu đất. Sau khi đạt mức này, Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho dự án.
Ý kiến các đại biểu về tỷ lệ 75%
Ông Trần Văn Tiến, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho rằng tiêu chuẩn 75% còn quá khắt khe vì phải đồng thời đáp ứng cả hai tiêu chí về diện tích và chủ sở hữu. Ông đề nghị cần có nghiên cứu thực địa để xác định mức đồng thuận tối ưu, có thể là 60% hoặc 70% tùy theo tính chất dự án.
Phó trưởng đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng, Ông Dương Khắc Mai, nhấn mạnh rằng việc đưa ra con số 75% cần có cơ sở khoa học rõ ràng. Ông đề nghị cung cấp số liệu thống kê về số lượng dự án bị tắc nghẽn do không đạt mức đồng thuận, nhằm thuyết phục các bên liên quan.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, quan ngại về khả năng duy trì ổn định xã hội nếu tỷ lệ này không được áp dụng đồng nhất. Bà cho rằng các dự án có quy mô và diện tích khác nhau cần có mức đồng thuận linh hoạt, tránh gây bất ổn khi 25% còn lại không đồng ý.
Đại biểu Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề xuất chỉ áp dụng tỷ lệ 75% cho các dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược hoặc những dự án đã bị trì hoãn bồi thường trong thời gian dài. Ông còn gợi ý nâng tỷ lệ lên 80‑85% để tăng độ an toàn pháp lý.
Đề xuất và giải trình của Bộ trưởng
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, Ông Trần Đức Thắng, giải trình rằng Luật Đất đai 2024 đã liệt kê 31 trường hợp thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết đang xem xét bổ sung 3 trường hợp mới, trong đó có dự án thu hồi phần diện tích còn lại sau khi nhà đầu tư đạt độ đồng thuận 75%. Ông nhấn mạnh rằng tỷ lệ này là “trường hợp đặc biệt” cần đánh giá kỹ về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Theo ông, HĐND cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm xem xét và quyết định việc thu hồi phần còn lại, đồng thời chính phủ sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra để lựa chọn phương án bồi thường phù hợp và báo cáo lại Quốc hội.
Triển vọng và kết luận
Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12. Các đại biểu đồng thuận rằng vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở tỷ lệ đồng thuận mà còn ở cơ chế định giá bồi thường, đối thoại, tái định cư và giám sát độc lập. Như đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh: “Một chính sách đất đai sẽ chỉ có giá trị khi người dân thấy mình được tôn trọng và quyền lợi được bảo đảm trước khi Nhà nước thu lại đất cho mục tiêu phát triển.”
Việc cân nhắc mức đồng thuận phù hợp, đồng thời xây dựng cơ chế thương lượng và bồi thường minh bạch, sẽ giảm thiểu tranh chấp, nâng cao niềm tin của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển kinh tế‑xã hội.
Anh Tú
