Nội dung chính
Buôn lậu và hàng giả đang đe dọa sức khỏe người tiêu dùng và ngân sách nhà nước; cần hành động quyết liệt ngay hôm nay.
Vào ngày 9/1, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ cho năm 2026. Theo báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, số vụ vi phạm được phát hiện trong năm 2025 tăng 15 % so với năm 2024, phản ánh tính phức tạp ngày càng cao của các kênh buôn bán bất hợp pháp qua biên giới, cửa khẩu và cả môi trường thương mại điện tử.
Thực trạng: Chế tài hiện hành chưa đủ sức răn đe
Trong suốt năm 2025, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, đặc biệt trong các lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và các mặt hàng y tế, đã có xu hướng gia tăng. Các nhà chức trách cho biết, hơn 70 % các vụ vi phạm vẫn chưa được xử lý kịp thời, dẫn đến thất thu ngân sách và gây lo lắng cho môi trường đầu tư.
Những điểm yếu nổi bật
- Chế tài xử phạt còn nhẹ, không tương đương với mức phạt vi phạm giao thông dù hành vi là cố ý.
- Hệ thống dữ liệu chia sẻ giữa các bộ, ngành còn rời rạc, gây khó khăn trong việc phát hiện sớm.
- Thiếu cơ sở hạ tầng kiểm nghiệm, giám định hàng hóa trên toàn quốc.
- Đào tạo nhân lực chưa bắt kịp với các quy định mới của Bộ luật Xử phạt Vi phạm hành chính được Quốc hội thông qua năm 2025.
Kiến nghị và giải pháp chiến lược
1. Nâng cao mức xử phạt lên mức tương đương các vi phạm giao thông
Đề xuất ban hành Nghị quyết 2026 về tăng cường tính răn đe, trong đó mức phạt tối đa cho hành vi sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ hàng giả có thể lên tới 500 triệu đồng, đồng thời áp dụng biện pháp tịch thu tài sản.
2. Xây dựng mạng lưới trung tâm kiểm nghiệm và kho bảo quản tiêu chuẩn
TP Hà Nội đề nghị đầu tư xây dựng 10 trung tâm kiểm nghiệm và 15 kho bảo quản đạt chuẩn quốc tế, phân bố đồng đều trên các vùng kinh tế trọng điểm (Bắc, Trung, Nam). Các trung tâm này sẽ được trang bị thiết bị phân tích nhanh, giúp phát hiện hàng giả trong vòng 24 giờ.
3. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu chung và tăng cường chia sẻ thông tin
Quận Quảng Ninh đề xuất hoàn thiện hệ thống CSDL dùng chung, liên kết với Cục Quản lý Thuế, Cục Hải quan và các sàn thương mại điện tử để tạo “kênh phát hiện nhanh”. Mô hình này đã được thử nghiệm thành công tại tỉnh Thanh Hóa, giảm thời gian xử lý trung bình từ 30 ngày xuống còn 7 ngày.
4. Đào tạo, nâng cao năng lực dự báo và phòng ngừa
TP Đà Nẵng đề nghị các bộ, ngành tổ chức đào tạo định kỳ cho lực lượng chức năng về các quy định mới và kỹ thuật phân tích dữ liệu. Theo thống kê nội bộ, sau 3 đợt đào tạo, tỷ lệ phát hiện sớm các vụ buôn lậu trên nền tảng thương mại điện tử tăng 40 %.
Thực hiện “đánh trúng chủ mưu, xử một vụ, cảnh tỉnh cả vùng”
Để đạt được mục tiêu này, các cơ quan phải áp dụng nguyên tắc một cơ quan chịu trách nhiệm chính cho mỗi địa bàn và mỗi lĩnh vực, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng. Khi phát hiện hành vi vi phạm, cần thực hiện các bước:
- Đánh trúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu.
- Tiến hành bắt giữ, thu giữ bằng chứng và tài sản liên quan.
- Áp dụng chế tài mạnh mẽ, kèm theo công khai để tạo sức răn đe.
- Khen thưởng nhanh chóng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc phá vỡ mạng lưới buôn lậu.
Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Kết luận và lời kêu gọi hành động
Buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không chỉ làm mất thu ngân sách mà còn gây nguy hiểm đến sức khỏe người dân. Để thay đổi thực trạng, cần cải cách chế tài, đầu tư hạ tầng kiểm nghiệm, và nâng cao năng lực dự báo. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng hãy chung tay, báo cáo các dấu hiệu bất thường và ủng hộ các đề xuất pháp luật để xây dựng một môi trường thương mại công bằng, an toàn.
Bạn có ý tưởng hoặc kinh nghiệm trong việc phát hiện hàng giả? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết để lan tỏa thông tin hữu ích.
