Nội dung chính
Hiểu rõ gánh nặng bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam
Bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với hệ thống y tế và chất lượng cuộc sống. Theo báo cáo của Bộ Y tế 2025, hơn 168.000 người dân Đồng Nai được chẩn đoán tăng huyết áp và gần 40.000 bệnh nhân tiểu đường đang được quản lý. Những con số này phản ánh xu hướng tăng nhanh của các bệnh mạn tính do thói quen sinh hoạt không lành mạnh.
7 thói quen thay đổi nhỏ, hiệu quả lớn
1. Ăn đa dạng, hạn chế muối và đường
Chế độ ăn cân bằng nên bao gồm:
- Rau xanh, trái cây tươi ít nhất 5 phần mỗi ngày.
- Ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, quinoa).
- Giảm tiêu thụ muối dưới 5 g/ngày – tiêu chuẩn WHO để giảm 30 % nguy cơ tăng huyết áp.
- Hạn chế thực phẩm chứa đường tinh luyện và chất béo bão hòa.
2. Duy trì cân nặng hợp lý
Chỉ số BMI từ 18,5‑24,9 được coi là cân nặng khỏe mạnh. Thừa cân hay béo phì làm tăng nguy cơ tiểu đường, bệnh tim và một số loại ung thư.
3. Hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần
Thực hiện các hoạt động mức độ trung bình như:
- Đi bộ nhanh (30 phút, 5 ngày/tuần).
- Đạp xe, bơi lội hoặc tập aerobic.
Hoạt động đều đặn không chỉ kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện huyết áp, đường huyết và sức khỏe tinh thần.
4. Nói không với thuốc lá
Hút thuốc lá là nguyên nhân đứng đầu gây ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Theo WHO, ngừng hút thuốc giảm tới 50 % nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch trong 5 năm.
5. Giảm tiêu thụ rượu bia
Uống rượu quá mức làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tăng huyết áp. Hướng dẫn của CDC đề xuất không quá 2 ly (đối với nam) hoặc 1 ly (đối với nữ) mỗi ngày.
6. Quản lý stress và ngủ đủ giấc
Áp lực công việc kéo dài có thể dẫn đến trầm cảm, lo âu và làm tăng các yếu tố nguy cơ bệnh mạn tính. Thực hành:
- Thiền 10‑15 phút mỗi ngày.
- Đảm bảo ngủ 7‑8 giờ/đêm.
- Tham gia hoạt động xã hội, duy trì mối quan hệ tích cực.
7. Khám sức khỏe định kỳ
Đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu ít nhất một lần mỗi năm giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và can thiệp kịp thời.
Kết luận: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn
Việc tích hợp 7 thói quen trên vào cuộc sống hàng ngày không đòi hỏi chi phí cao, chỉ cần ý chí và kế hoạch thực tế. Khi bạn bắt đầu thực hiện, hãy ghi lại tiến trình, chia sẻ kinh nghiệm với người thân và tạo động lực cho cộng đồng. Hãy hành động ngay hôm nay để giảm thiểu gánh nặng bệnh không lây nhiễm cho bản thân và xã hội.
An Yên (ghi)
