Nội dung chính
Buổi sáng mùa đông không chỉ là thời gian thức dậy, mà còn là cơ hội vàng để “nạp” dương khí, giữ ấm cơ thể và chuẩn bị sức đề kháng cho cả ngày.
1. Thức dậy đúng giờ – “ngủ sớm, dậy muộn”
Theo y học cổ truyền, mùa đông là thời điểm âm khí mạnh, dương khí còn chưa phát triển hết. Vì vậy, việc ngủ sớm khi trời bắt đầu tối và dậy muộn khi ánh sáng đã lên nhẹ giúp bảo tồn dương khí, ngăn hàn tà xâm nhập vào phổi và hầu.
Khi mở mắt, hãy nằm thêm 2‑3 phút, xoa ấm hai bàn tay, sau đó nhẹ nhàng xoa mặt, ấn vùng trán, mũi, tai để kích hoạt lưu thông khí huyết trước khi rời giường.
2. Uống một cốc nước ấm ngay khi tỉnh dậy
Nước ấm (200‑300 ml) giúp làm ấm trung tiêu, khởi động tỳ vị, tăng cường tuần hoàn và hỗ trợ đào thải độc tố – một bước quan trọng ngăn ngừa táo bón thường gặp trong thời tiết lạnh.
Thêm một lát gừng tươi hoặc một muỗng mật ong sẽ tăng hiệu quả ấm sinh, đặc biệt đối với người tay chân lạnh. (Nguồn: Tạp chí Y Học Cổ Truyền, 2023).
3. Vận động nhẹ nhàng để thông kinh hoạt lạc
Không cần tập cường độ cao; một vòng đi bộ chậm 5‑10 phút, vài động tác yoga nhẹ (chẳng hạn tư thế “Chó úp mặt”) hoặc vài động tác khí công sẽ giúp thông khí huyết, giảm hiện tượng co cứng cơ và nâng cao sức đề kháng.
Hãy tập trung vào việc mở rộng khớp cổ, vai, lưng và gối, đồng thời duy trì hơi thở sâu, đều để dương khí lan tỏa khắp cơ thể.
4. Xoa bóp và bấm huyệt – “đốt” ấm cơ thể
Chỉ cần 5‑10 phút xoa bóp nhẹ nhàng các huyệt sau sẽ giúp lưu thông khí huyết và giảm cảm giác lạnh:
- Huyệt Bách hội (đỉnh đầu): Giúp tỉnh táo, điều hòa khí huyết.
- Huyệt Phong trì (sau gáy): Ngăn ngừa cảm lạnh, đau đầu.
- Huyệt Trung quản & Túc tam lý: Hỗ trợ tiêu hoá, nâng cao chính khí.
- Huyệt Dũng tuyền (đầu ngón chân): Dẫn hỏa quy nguyên, làm ấm toàn thân.
Những thao tác này không đòi hỏi kỹ thuật cao, chỉ cần áp dụng lực vừa phải và thực hiện đều đặn mỗi sáng.
5. Bữa sáng ấm nóng, tránh thực phẩm lạnh
“Tỳ vị là gốc của hậu thiên” – một lời dặn của y học cổ truyền nhấn mạnh tầm quan trọng của bữa sáng. Thức ăn ấm nóng, dễ tiêu như cháo gạo nếp nấu gừng, cháo yến mạch, súp gà hay canh xương hầm không chỉ cung cấp năng lượng mà còn nuôi dưỡng dương khí.
Tránh các loại thực phẩm lạnh (rau sống, nước đá, đồ uống lạnh) vì chúng làm hạ nhiệt dạ dày, giảm khả năng tiêu hoá và làm yếu hệ thống miễn dịch.
Ví dụ thực tế: Theo nghiên cứu của Viện Y tế Công cộng Hà Nội (2022), người duy trì bữa sáng ấm nóng trong mùa đông có nguy cơ mắc cảm cúm giảm 27% so với nhóm ăn sáng lạnh.
Kết luận
Đơn giản nhưng hiệu quả, năm thói quen trên là “liều thuốc tự nhiên” giúp duy trì dương khí, phòng ngừa bệnh tật và nâng cao sức khỏe toàn diện trong mùa lạnh. Hãy thử áp dụng ngay từ hôm nay để cảm nhận sự khác biệt.
BS. Vũ Hồng
